САНЪИЙ ИНТЕЛЕКТ КОНСЕПСИЯСИ ХАМДА УНИНГ ИЖОБИЙ ВА САЛБИЙ КОМПИТЕНСИЯЛАРИ

Аннотация

В данной статье рассматривается концепция искусственного интеллекта, рассматриваются мнения об искусственном интеллекте, происхождение искусственного интеллекта, опыты, проведенные по искусственному интеллекту, а также рассматриваются его положительные и отрицательные компоненты. Ключевые слова: Искусственный интеллект, информация, компьютер, положительные и отрицательные компоненты, эпоха глобализации, исследователи, различные области Annotation. In this article conception of artificial intelligence is thought, appearing of the artificial intelligence, experiences on the artificial intelligence although positive and negative components are considered. Key words: Artificial intelligence, information, computer, positive and negative components, global period, researchers, various fields.tificial intelligence although positive and negative components are considered. Hozirgi jadal rivojlanib borayotgan sayyoramizda sun`iy intelekt allaqachon kelajakni bashorat qilib ulgurgan. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar jinoyat sodir bo`lgan sun`iy intelekt haritasi orqali aniqlay olishadi. Shifokorlar bemorlardagi hastaliklarni sun`iy intelekt vositalari orqali aniq va samarali tashhislay oladi. Mashinasozlik hamda ishlab chiqarish sohalariniku aytmasa ham bo`ladi. Bu sohada ular anchayin ilg`orlab ketishgan. Izlanuvchilarimiz sun`iy intelekt vositalarini tasavvur qilish qobiliyati haqida tadqiqotlar olib borishmoqda. Insonlar faoliyatidan farqli o`laroq, sun`iy intelekt bajarayotgan texnologik hodisalar va yumushlar samarali aniq va yaxshiroq amalga oshayotgani kundan kunga insonlarda ishonchni oshirmoqda. Aslida sun`iy intelekt nima? Sun`iy intelekt informatikaning alohida sohasi bo`lib, odatda inson ongi bilan bog`liq imkoniyatlar: tilni tushunish, o`rgatish, muhokama qilish, masalani yechish, tarjima va shu kabi imkoniyatlarga ega kompyuter tizimlarini yaratish bilan shug`ullanadi. Sun`iy intelekt atamasi 1955-yilda Jon Makkarti (John McCarthy) tomonidan kiritilgan. Sun`iy intelekt – tezkor hisoblash muhitida algoritmlar yaratish va qo`llash orqali insonning aql-idrok jarayonlariga taqlid qilishga asoslanadi. Soddaroq qilib aytganda sun`iy intelekt kompyuterning inson kabi o`ylay olishi hamda ukar kabi yechim topishiga asoslangan texnologiyadir. Hozirgi global davrda sun`iy intelekt barcha sohalarda ulkan vosita sifatida kirib kelmoqda. Ta`lim va pedagogika sohalari ham bu borada ilg`or yo`nalish bolib bormoqda. Masalan, izlanuvchi yoki talaba biror ilmiy ish yoki tadqiqot ustida ish olib borsa, uning ustida taqdimotlar adpi.uz universaljurnal.uz 106 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil qilishda, kamchiliklarini to`girlashda, ilmiy manbalar to`plashda sun`iy intelektning o`rni hamda yordami juda katta. Bu esa albatta pedagog hodimlarning, tadqiqotchilarning vaqtini tejaydi hamda ularga o`ng qo`l sifatida xizmat qiladi. Ishlab chiqarish va tijorat, sanoat yo`nalishlarida sun`iy intelektning aniq hisoblash va kelasi davr hisobotlarini to`g`ri bashorat qilib berishi ham har bir tadbirkor hamda har bir davlat uchun yaxshigina moliyaviy daromat olib kela oladi. Ta`lim sohasida ham shunday sun`iy intelektlar borki, o`rganuvchiga butun bir o`qituvchi yoki tekshiruvchi vazifasini bajarib bera oladi. Masalan, chet tillarini o`rganuvchilar uchun birga suhbat olib boruvchi va ularning bilim va mahoratlarini tekshirib beruvchi yuzlab programmalar sun`iy intelekt sifatida insonlarga yordam berib kelmoqda. Bu esa yana bir quvonarli ma`lumot. Qolaversa, bu vositalar vaqt va joy tanlamayda, hohlagan vaqtingizda hohlagan joyda insonlar mushkulini yengil qilish uchun tayyor. “Agar o‘rtacha aqliy qobiliyat 100 ball deb qabul qilinsa, u xolda o‘ta qobiliyatli insonlarda bu ko‘rsatkich 150, 180, xattoki 200 ballga yetish mumkin. Amerikalik shaxmatchi, jaxon ekschempioni Robert Fisherning bu ko‘rsatkichi 187 ball bo‘lgan, XIX asr yarmida yashagan angliyalik mantiqchi Djon Styuart Mill uch yoshidayoq qadimgi yunon tilida gapira olgan va uning ko‘rsatkichi 190 ballgacha borgan. Shuni qayd qilish lozimki, evolyutsiya davrida intellekt birmuncha bir tekis, inqilobiy rivojlanish davridan toki zamonaviy inson intellekti paydo bo‘lgunga qadar bo‘lgan davrni bosib o‘tgan. Intellektning evolyutsion rivojlanishi berilgan bosqichdan birmuncha yuqori prinsipial, a’lo darajadagi tashkil topgan bosqichga o‘tish bilan davom etadi. Shuning uchun jamiyatning turli rivojlanish bosqichlarida yashagan insonlarning intellektini bir-biriga solishtirib bo`lmaydi. «Sun’iy intellekt» tushunchasiga turlicha ma’no kiritish mumkin. Turli mantiq va xisoblash masalalarini yechuvchi EXMdagi intellektni e’tirof etishdan tortib, to insonlar yoki ularning ko‘pchilik qismi orqali yechiladigan masalalar majmuasini yechadigan intellektual sistemalarga olib boradigan tushunchagacha kiritish mumkin”. Har bir yaratilgan mehanizm yoki vositaning ijobiy to