МУЗЫКАЛЬНО-КРИТИЧЕСКИЕ ВЗГЛЯДЫ ГЕКТОРА ПЕРЛИОЗА

Аннотация

This article analyzes the critical views of the French musicologist and critic Hector Perlius (1803-1869). Perlius was a major representative of the European musical culture of the 19th century, who 137 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) left a deep mark on history both as a composer and as a music critic. The article analyzes his approach to art, especially to the genres of symphonic music and opera, and his assessments of the work of other composers, including Gluck, Beethoven, and Wagner. Keywords: Hector Perlius, musical criticism, romanticism, symphony, opera, aesthetic views. Language: Uzbek Citation: Vahobova , A. (2025). HECTOR PERLIOZ’S MUSIC CRITICAL VIEWS. Universal International Scientific Journal, 2(5), 137–140. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1982 Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under the Creative Commons Attribution International License (CC BY 4.0). http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Kirish: qilindi. Bu orqali Perliyozning musiqiy tanqid XIX asr Yevropa musiqa san’ati tarixidagi o’rni va uning bugungi taraqiyotida romantizim oqimi yetakchi o’rin musiqashunoslikka ta’siri yoritib beriladi. tutgan bo’lin, bu davr San’atkolari musiqani Asosiy qisimi: shunchaki tovushlart yig’inisi emas, balki Gektor Perliyoz (1802-1869) XIX ars chuqur hissiy, estetik va falsafiy mazmunni ramantik musiqa madaniyatining yorqin vakili ifodalovchi vosita sifatida qaraganlar. Bu bo’lib, nafaqat bastakor sifatida, ham chuqur iz jihatdan fransuz bastakari, drijyor va musiqiy qoldirgan. Uning musiqiy tanqidiy tanqidiy tanqidchi Gektor Perliyoz alohida e’tiborga qarashlari o’z zamonasidagi an’anaviy estetik loyiq shaxsdir. U nafaqat o’zining me’yorlardan farq qilgan bo’lib, u san’atga novatorlikka boy kompozitsiyalari bilan, individual his- tuyg’ular, obrazlilik va Musiqaga nisbatan tanqidiy yondashuvi, dramatik ekisperssiyalar nuqtai narazrdan chuqur tahliliy fikirlar bilan ham tanilgan. yo’ndashgan. Perliyoz o’z davridagi ko’plab Perlyozning tanqidiy qarashlari avvalo bastakorlar ijodini tahlil qilgan, musiqiy uning o‘zi tomonidan yaratilgan musiqiy janrlar, shakillar va ifoda vositalarining asarlarda yaqqol namoyon bo‘ladi. Ayniqsa, Imkoniyatlari haqida ilg’or nazariy qarashlar “Fantastik simfoniya” (1830) asari nafaqat bildirgan. U musiqa tanqidiga faqat simfonik musiqa taraqqiyotida yangi bosqich baholovchi yondashuv emas, Balki tahliliy, bo‘ldi, balki kompozitorning estetik estetik va ideologik fikir yuritish maydoni qarashlarini musiqiy shaklda ifodalagan sifatida qaragan. Ayniqsa, uning tanqidiy muhim namunadir. U bu asarda maqolalari Va xotiralari XIX asr musiqiy an’anaviy shakllardan chekinib, obraz va tafakurining shakillanishida muhim o’rin syujet asosidagi musiqiy tafakkurni ilgari egallaydi. surdi. Bu yondashuv uning musiqani Mazkur maqolada Gektor Perliyozning tasviriylik va dramatizm orqali ifodalash musiqiy tanqidiy qarashlari, uning nazariy haqidagi qarashlarining asosiy elementi edi. estetik yondashuvi, shuningdek, zamondosh Xulosa: bastakorlar ijodiga bildirga munosabati tahlil 138 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) Gektor Perlyoz musiqa tanqidchisi emas, balki ularning mazmuni, dramatik sifatida o‘z maqolalari va esdaliklarida kuchi, obrazlilik darajasi va insoniy zamondosh bastakorlar — L. van Bethoven, K. tuyg‘ularni ifodalash salohiyati asosida M. Vebber, G. R. Vagner, V. A. Motsart, K. V. baholagan. Ayniqsa, Bethoven ijodini chuqur Gluk va boshqa ijodkorlarning asarlarini o‘rganib, uning musiqasini inson ruhiyatining chuqur tahlil qilgan. U tanqidda faqat baho ifodasi, falsafiy tafakkurning musiqadagi berish bilan cheklanmay, har bir asarning in’ikosi sifatida talqin qilgan. Shu orqali badiiy ifodasi, orkestrlash usuli, dramatik Perlyoz musiqaga falsafiy-estetik kuchi va obrazlilik darajasini tahlil qilgan. yondashuvning asoschisi sifatida namoyon Ayniqsa, Bethovenning simfonik asarlariga bo‘lgan. Bundan tashqari, Perlyozning juda yuqori baho bergan holda, ularni musiqiy zamondosh bastakorlar – Gluk, Vebber, tafakkurning eng yuqori cho‘qqisi deb Motsart, Vagner singari musiqachilarga hisoblagan. bergan baholari ham zamonaviy Perlyoz o‘z tanqidlarida musiqaning musiqashunoslikda muhim o‘ringa ega. jamiyatdagi o‘rni, uning ta’sir kuchi va estetik Ularning asarlarini faqat tahlil qilish bilan qiymatini yoritishga alohida e’tibor bergan. cheklanmay, ular orqali butun musiqiy Uning fikricha, musiqa inson ruhiy olamini maktablarning falsafiy-ijodiy yo‘nalishini aks ettiruvchi eng kuchli san’at turlaridan ochib bergan. Ayniqsa, Vagnerning musiqiy biridir Shuningdek, u orkestrlashtirish dramasi haqida bildirgan tanqidiy fikrlari, san’atini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan. musiqiy teatrning yangi bosqichga chiqishida “Orkestrlash san’ati” (Grand traité g‘oyaviy asos bo‘lib xizmat qilgan. Umuman d’instrumentation et d’orchestration olganda, Gektor Perlyoz