TA'LIM JARAYONIDA SUN'IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH TA’LIM JARAYONINI KREATIV TASHKIL ETISH VOSITASI SIFATIDA

Аннотация

В данной научной статье представлены методы использования искусственного интеллекта (ИИ), новой компьютерной системы, которая благодаря развитию технологий применяется во многих отраслях, в образовательном процессе. Приведены сведения о возможностях использования ИИ для трансформации образовательного процесса из примитивного обучения в креативный образовательный процесс. Ключевые слова: ИИ, машинное обучение, Duolingo, VR/AR, ChatGPT, DeepSeek, Grok Global raqamli tamaddun, eksponensial jarayonlar, sun’iy intellektga asoslangan ishlab chiqarish, smart-texnologiyalar, mehnat bozorida global raqobat, inson kapitali sifatiga talablarning oshishi jamiyat hayotining asosiy sohalarida (ijtimoiy, madaniy, iqtisodiy, siyosiy) tub о‘zgarishlarni keltirib chiqardi. Raqamli iqtisod shaxsning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish uchun ta’lim xizmatlarini taklif qilish, innovatsion tafakkur, ta’lim oluvchining hayot davomida о‘zini о‘zi rivojlantirish va о‘zini о‘zi anglash motivatsiyasini shakllantirish, bilim konstruksiyalarini uzluksiz yangilash, yangi mehnat kо‘nikmalarini rivojlantirish, raqobatbardosh, ijtimoiy faol mutaxassislarni tayyorlashni taqozo etadi1. Sun'iy intellekt (SI) va mashinaviy o'qitishning rivojlanishi ta'lim sohasida chuqur o'zgarishlar olib kelmoqda. Bu texnologiyalar o‘quv jarayonini 29 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference shaxsiylashtirish, samaradorlikni oshirish va o‘qituvchi va talabalarning o‘zaro hamkorligini yaxshilash imkoniyatlarini yaratmoqda. Sun’iy intellekt (SI) ta’lim sohasida inqilobiy o‘zgarishlar keltirmoqda, o‘quv jarayonini yanada samarali, moslashuvchan va shaxsiylashtirilgan qilish imkonini beradi. Bugungi kunda SI texnologiyalari ta’lim muassasalarida, masofaviy ta’lim platformalarida va mustaqil o‘quvchilar tomonidan keng qo‘llanilmoqda. Ushbu maqola ta’lim jarayonida SI dan samarali foydalanishning asosiy yo‘nalishlari va afzalliklarini ko‘rib chiqadi. Sun'iy intellekt (SI) — bu insonning intellektual qobiliyatlarini simulyatsiya qiluvchi kompyuter tizimlaridir. SI ta'lim sohasida mashina orqali o'rganish, o'quvchilar bilim darajasini tahlil qilish va shaxsiylashtirilgan o'quv dasturlarini yaratish imkoniyatlarini beradi. Mashinaviy o'qitish (Machine Learning) — SIning bir sohasi bo‘lib, tizimlar o‘zlarida mavjud bo‘lgan ma'lumotlardan kelajakdagi xatti-harakatlarni bashorat qilish va qaror qabul qilish uchun mustaqil ravishda o‘rganishga imkon beradi. Regression va tasniflash algoritmlari — ta'lim jarayonida regressiya (o'quvchilar faoliyatini kelajakda bashorat qilish) va tasniflash (talabalarni o'zlashtirish darajasi bo'yicha guruhlarga ajratish) algoritmlari mashinaviy o‘qitish yordamida talabalarning o‘zlashtirish darajasi va bilimlarini tahlil qilish imkonini beradi. Sun’iy intellektning ta’limdagi asosiy qo‘llanilishi 1. Shaxsiylashtirilgan ta’lim SI o‘quvchilarning bilim darajasi, o‘rganish uslubi va ehtiyojlariga mos ravishda shaxsiy o‘quv dasturlarini yaratish imkonini beradi. Masalan: o Adaptiv o‘quv platformalari (Khan Academy, Duolingo) o‘quvchining zaif va kuchli tomonlarini aniqlab, mos mashqlar va materiallar taklif qiladi. o SI asosidagi chat-botlar va virtual yordamchilar (masalan, Grok) talabalarga savollarga tezkor javob beradi va tushuntirishlar taqdim etadi. 2. Avtomatlashtirilgan baholash va tahlil SI testlar, insholar va boshqa topshiriqlarni avtomatik baholashda qo‘llaniladi, bu esa o‘qituvchilarning vaqtini tejaydi. Masalan: o SI algoritmlari talabalarning yozma ishlarini grammatik, stilistik va mazmuniy jihatdan tahlil qiladi. o O‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini real vaqtda monitoring qiluvchi tizimlar o‘qituvchilarga har bir talabaning muvaffaqiyatini kuzatishga yordam beradi. 30 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference 3. Virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR) SI bilan integratsiyalashgan VR va AR texnologiyalari ta’limni yanada interaktiv va immersiv qiladi. Masalan: o Kimyo yoki fizika darslarida SI yordamida virtual laboratoriyalar yaratiladi, bu talabalarga xavfsiz tajriba o‘tkazish imkonini beradi. o Tarix darslarida AR yordamida o‘tmishdagi voqealarni 3D shaklda ko‘rish mumkin. 4. O‘qituvchilar uchun yordamchi vositalar SI o‘qituvchilarga dars rejalashtirish, o‘quv materiallari yaratish va talabalar bilan individual ishlashda yordam beradi. Masalan: o SI asosidagi vositalar (masalan, Google Classroom bilan integratsiyalashgan tizimlar) dars jadvalini optimallashtiradi. o O‘qituvchilar uchun avtomatlashtirilgan tahlil vositalari sinfning umumiy muvaffaqiyatini baholashga yordam beradi. 5. Til o‘rganishda SI SI til o‘rganishni osonlashtiradi, nutqni aniqlash va avtomatik tarjima kabi vositalar orqali talabalarga real vaqtda yordam beradi. Masalan: o Duolingo yoki Babbel kabi ilovalar SI yordamida talaffuzni tuzatadi va shaxsiy mashqlar taklif qiladi. o SI asosidagi tarjimonlar (Google Translate, Dee