MINTAQA RIVOJIDA LOGISTIKA SOHASINING O’RNI

Аннотация

Ushbu ishda logistikaning O`zbekiston mintaqasidagi iqtisodiy rivojlanishdagi o`rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Logistika infratuzilmasining takomillashuvi va transport tarmoqlari rivoji orqali mintaqaviy savdo va eksport- import aloqalari samaradorligi oshishi ko`rsatib o`tiladi. Kalit so`zlar: logistika, transport-logistika, raqobatbardoshlik, tranzit- logistika, logistika faoliyati, barqaror rivojlanish. Logistika va transport sohalari O‘zbekiston hamda Markaziy Osiyo mintaqasining iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Ularning o‘rni quyidagi asosiy yo‘nalishlarda namoyon bo‘ladi: - Iqtisodiy rivojlanishga ta`siri; - Mintaqaviy hamkorlik va globallashuv; - Zamonaviy tashabbuslar va texnologiyalar; - Barqaror va samarali tizim yaratish. Logistika infratuzilmasining samarali ishlashi mahsulotlarni ichki va tashqi bozorlarga tez, ishonchli va arzon yetkazib berishni ta’minlaydi. Bu esa savdo hajmini oshirish va eksportni rivojlantirish imkonini beradi. O‘zbekiston misolida logistika salohiyati mintaqaviy yalpi ichki mahsulotni kamida ikki baravar oshirishga turtki bo‘lishi mumkin. Zamonaviy logistika markazlari va tranzit yo‘laklari iqtisodiy muhitni jozibador qilib, investitsiyalar oqimini ko‘paytiradi. O`zbekiston va qo`shni davlatlar transport-logistika infratuzilmasini yaxshilashga katta e`tibor qaratmoqda. Bu esa mintaqalararo savdo hajmini oshirib, iqtisodiy bog`liqlikni mustahkamlaydi. Выпуск журнала №-27 Часть–1_Июнь –2025 112 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Tranzit-logistika salohiyatining rivojlanishi Markaziy Osiyo mamlakatlarini xalqaro savdo zanjirlariga samarali integratsiya qilishga yordam beradi. Shu bilan birgalikda, yaxshi tashkil etilgan transport infratuzilmasi va bojxona-soliq tartib- qoidalarining optimallashtirilishi eksport va importni oshiradi. Natijada, xalqaro savdo kengayib, mamlakat iqtisodiyoti o`sadi. Qo`shimcha qilib aytganda, logistika sohasining kengayishi transport, omborxona, yuk tashish va axborot texnologiyalari bo`yicha yangi ish o`rinlarini yaratadi. Bu esa hududlarning bandligini oshiradi va ijtimoiy barqarorlikka xizmat qiladi. Xalqaro kompaniyalar uchun qulay logistika muhitining mavjudligi investitsiyalarni jalb etishda muhim omil hisoblanadi. Bu hududiy iqtisodiy o`sishga ko`maklashadi. O‘zbekiston misolida logistika va transport tizimi mintaqa rivojida iqtisodiy o‘sish, savdo hajmi kengayishi va investitsiyalarni jalb qilishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi. Logistika infratuzilmasini modernizatsiya qilish va samaradorlikni oshirish mintaqaviy integratsiya va eksport potentsialini kuchaytirishda muhim yo‘nalish hisoblanadi. Mustaqillik yillaridan boshlab mamlakat logistika infratuzilmasini modernizatsiya qilishga e`tibor qaratib, xalqaro savdo aloqalarini kengaytirish va mintaqaviy integratsiyani mustahkamlashga intilmoqda. Asosiy yo`nalishlar va natijalar: - 2000-yillardan so‘ng logistika sohasi jadal rivojlandi, bu esa eksport salohiyatining oshishiga yordam berdi. - 2025 yildagi Prezident qarori asosida transport-logistika tizimining rivojlanish konsepsiyasi va yo‘l xaritasi qabul qilindi, bu esa sohani tizimli takomillashtirishga zamin yaratdi. - Raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali logistika jarayonlari samaradorligi oshirilmoqda. - Malakali kadrlar tayyorlash uchun mintaqaviy o‘quv markazlari tashkil etildi, bu esa nafaqat O‘zbekiston balki butun Markaziy Osiyo uchun mutaxassislar tayyorlashga xizmat qiladi. Выпуск журнала №-27 Часть–1_Июнь –2025 113 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR. 1. 1 Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ. Экономическое развитие и анализ, 2(8), 448-457. 2. Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА МОДЕЛЕЙ КСО: РОЛЬ БИЗНЕСА В ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ. Передовая экономика и педагогические технологии, 2(1), 248-261. 3. Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ. Экономическое развитие и анализ, 2(9), 234-242. 4. Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН. Передовая экономика и педагогические технологии, 1(1), 232-240. 5. Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND DISTRICTS OF THE NAVOI REGION. Frontline Marketing, Management and Economics Journal, 1(08), 7-14. 6. Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ: АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ (pp. 149-152). 7. Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ОЦЕНКИ И РАЦИОНАЛЬНОГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОСВОЕНИЯ МРАМОРНЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЙ. Universum: технические науки, (12-2 (93)), 62-66. Выпуск журна