MAKROSOMIYADA FETOPLASENTAL KOMPLEKSNING FUNKTSIONAL HOLATI.

Аннотация

This article analyzes the functional changes in the fetoplacental complex in cases of macrosomia. Birth weight is a sensitive indicator influenced by environmental, social, and biological factors, and the causes and consequences of macrosomia development are studied in detail. The impact of the placenta on fetal growth, the role of uteroplacental blood circulation, and the consequences of placental dysfunction are examined based on scientific sources. The research findings help in understanding the factors contributing to macrosomia, its diagnosis, and prevention strategies. Keywords: fetal macrosomia, intrauterine development, fetoplacental complex, large newborn, blood circulation intensity, placental mass, villous stroma. Makrosomiya bilan tug’ilgan chaqalog’lar vaznini tahlil qilish aholi darajasida sodir boʻlayotgan jarayonlarni tushunish uchun muhim vosita sifatida qaralishi mumkin. Ushbu koʻrsatkich oddiy va oʻlchashda juda aniq, atrof-muhitdagi oʻzgarishlarga sezgir va ushbu 1 78 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ koʻrsatkichning qiymatlari toʻgʻrisidagi maʻlumotlar zamonaviy tibbiy hisobotlar doirasida mavjud. Dunyoning koʻplab mamlakatlarida olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, tugʻilish vazni keng doiradagi ijtimoiy, biologik va texnogen omillarga sezgir boʻladi [2]. Boshqa tomondan, bu tugʻruqdan keyingi ontogenez davomida tananing sogʻligʻi, jismoniy rivojlanishi va funktsional holatini tavsiflovchi koʻp sonli koʻrsatkichlar bilan bogʻliq. Tugʻilgan vaznning oʻzi, boshqa har qanday morfofunksional koʻrsatkich kabi, genetik va atrof-muhit omillarining oʻzaro taʻsiri natijasi sifatida koʻrib chiqilishi kerak Ushbu kontseptsiyaga koʻra, xomilalik rivojlanish naqshlari oʻtmishdagi tabiiy tanlanish natijalarini aks ettiradi. Shu nuqtayi nazardan, homila rivojlanishini qandaydir moslashuv maqsadga erishishga urinish sifatida qarash mumkin. Biroq, rivojlanish jarayonida ogʻishlar paydo boʻladi, bu xomilalik vazn bu maqsadga erisha olmasligi yoki undan oshib ketishiga olib keladi. Shuni taʻkidlash kerakki, maqsad genetik jihatdan belgilanadi va ogʻishlar atrof-muhit omillarining natijasidir. Yuqoridagilar bilan bogʻliq holda, turli davrlarda va turli mualliflarning maʻlumotlariga koʻra, katta homilalar bilan tugʻilish chastotasi juda oʻzgaruvchan. Shunday qilib, L.O. Chernyavskayaning tadqiqotlarida (2001) maʻlumotlariga koʻra, 1998-yilda katta homila bilan tugʻilish ulushi 12,4 dan 8,8% gacha kamaydi, bu uning fikriga koʻra, makrosomiya uchun turli xil xavf omillarining oʻzgarishi, ham hududiy xususiyatlar, ham ijtimoiy-gigiyenik omillar, shuningdek, turmush darajasi va turmush tarzining oʻzgarishi bilan bogʻliq. A.L. Cherepnina (2006) taʻkidlashicha, 1980-yildan 1999-yilgacha boʻlgan davrda katta homila tugʻilish chastotasi taxminan bir xil boʻlgan va 7,3-8,8% oraligʻida oʻzgargan va 2000-yildan boshlab asta-sekin 12% gacha oʻsgan[2,5]. Bola vazni 4000 dan 5000 g gacha boʻlsa yirik, 5001 g va undan ortiq boʻlsa gigant hisoblanadi. Katta homilaga yangi tugʻilgan chaqaloqlar kirmaydi, ularning katta tana vazniga shish va/yoki immun boʻlmagan gidroplar, gemolitik kasallik, diabetik fetopatiya, shuningdek, katta oʻsmalar va rivojlanish nuqsonlari sabab boʻladi. Makrosomiya sabablarini izlash uzoq vaqt oldin boshlangan va bu masala boʻyicha turli xil fikrlar va taxminlar, baʻzan esa juda ziddiyatli. Baʻzi omillarga birlamchi ahamiyat beriladi, boshqalari ikkinchi darajali, boshqalarning taʻsiri shubha ostiga olinadi. Bugungi kunga qadar adabiyotda ortiqcha vaznli homilaning rivojlanishining sabablari haqida aniq maʻlumot yoʻq. Intrauterin rivojlanishni ikkita asosiy bosqichga boʻlish mumkin: embrional va homila. Bunday boʻlinishning asosiy mezoni - rivojlanayotgan organizmning ovqatlanishining tabiati. Intrauterin rivojlanishning embrion davri (homiladorlikning birinchi 8 xaftasi) embrionning embrion qopchasidan ustun ovqatlanishi bilan tavsiflanadi va 6-haftadan boshlab shakllanayotgan platsenta asta-sekin platsenta qon aylanishini oʻrnatishni taʻminlaydi. Intrauterin rivojlanishning homila davri homiladorlikning 9-haftasidan bola tugʻilgunga qadar davom etadi va homilaning gemotrofik oziqlanishi bilan tavsiflanadi. Bu davrning asosiy hodisalari: organogenezning tugashi, intensiv oʻsish, homila organlarining toʻqimalarining differentsiatsiyasi va ularning funktsiyalarining oʻrnatilishi. Homiladorlikning oxirgi trimestri immunoglobulinlarning maksimal transplasental oʻtkazilishi, sirt faol moddalarning intensiv sintezi va homila tana vaznining sezilarli darajada oshishi bilan tavsiflanadi[6]. 1 78 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Maʻlumki, homiladorlikning 8-haftasida homilaning ogʻirligi 10 gramm, tana uzunligi 2,5 sm; 12 xaftada - 14 g va 7,5 sm; 28 xaftada - mos ravishda 1000 g va 35 sm. Maksimal o