MEHNAT MUHOFAZASI VA YASHIL IQTISODIYOT

Аннотация

"Mehnat muhofazasi va yashil iqtisodiyot yili" mavzusidagi ushbu maqola jamiyatda xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlash va ekologik barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishishning ahamiyatini yoritadi. Mehnat muhofazasi mehnatkashlarning salomatligini saqlash va ish joylarida xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlarni o‘z ichiga oladi. Yashil iqtisodiyot esa tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, ekologik toza texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish orqali atrof-muhitni muhofaza qilishga asoslanadi. Ushbu maqolada mehnat va ekologiya uyg‘unligining ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi hamda barqaror kelajak sari intilishning dolzarbligi ta’kidlanadi. Kalit so`zlar; Mehnat muhofazasi , yashil iqtisodiyot yili, mehnat xavfsizligi ijtimoiy –iqtisodiy korsatkichlar, ekologik toza tehnologiyalar, atrof muhitni muhofazalash. O‘zbekistonda "Yashil iqtisodiyot yili" doirasida ekologik barqarorlikni ta'minlash va iqtisodiyotni "yashil" rivojlantirishga qaratilgan bir qator muhim ishlar amalga oshirildi. 2022-yil 2-dekabrda Prezidentning PQ-436-son qarori qabul qilinib, 2030-yilgacha "yashil" iqtisodiyotga o‘tish va "yashil" o‘sishni ta’minlash dasturi tasdiqlandi. Ushbu dastur doirasida quyidagi strategik hujjatlar va tizimlar ishlab chiqildi. O‘zbekistonda 2024-yil “Mehnat muhofazasi va yashil iqtisodiyot yili” deb e’lon qilindi. Bu tashabbus mamlakat iqtisodiyotini barqaror rivojlantirish, https://scientific-jl.com/luch/ 3 4 7 Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025 ekologik muhofazani kuchaytirish va ishchi kuchining salomatligini ta’minlashga qaratilgan. Ushbu yo`nalishida mehnat muhofazasi va yashil iqtisodiyot tushunchalarining mohiyati, ularning o‘zaro bog‘liqligi va O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi. Bugungi kunda ekologik muammolar bilan tobora ko'proq kurashayotgan bir paytda yashil iqtisodiyotga o'tish muhim masala bo'lib chiqdi. Tabiiy resurslarga ega va iqtisodiyoti rivojlanib borayotgan mamlakatimiz o‘z taraqqiyot yo‘lining hal qiluvchi pallasida turibdi. Ushbu maqola mamlakatimizning yashil iqtisodiyotga o‘tishi bilan bog‘liq imkoniyatlar, muammolar va siyosat oqibatlarini o‘rganadi. Ushbu maqolada O'zbekistonning ekologik barqarorlikni ta'minlash borasidagi sa'y-harakatlarining hozirgi holati haqida tushuncha beradi, va davlat aralashuvning asosiy yo'nalishlarini belgilaydi, hamda iqtisodiyotni barqaror rivojlantirish uchun tavsiyalarni va takliflar ishlab chiqilgan. Yashil makon" umummilliy loyihasi doirasida yiliga 200 million ko‘chat ekish va shaharlardagi yashil maydonlarni 30 foizdan ortiqroqqa kengaytirish rejalashtirilgan. Bundan tashqari, qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash darajasini 65 foizdan oshirish maqsad qilingan. Mehnat muhofazasining ahamiyati Mehnat muhofazasi – bu ishchilar salomatligi va xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmui. Ishchilar uchun xavfsiz va sog‘lom mehnat sharoitlarini yaratish nafaqat ijtimoiy mas’uliyat, balki iqtisodiy samaradorlikni oshirish vositasidir. Sog‘lom va xavfsiz ish muhitida mehnat unumdorligi oshadi, jarohatlar va kasbiy kasalliklar kamayadi. Mehnat muhofazasi: Ishchilarning sog‘lig‘ini saqlash va jarohatlardan himoya qilish. https://scientific-jl.com/luch/ 3 4 8 Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025 Ish joylarida xavfsizlik choralarini kuchaytirish. Mehnat qonunchiligi va texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish. Yashil iqtisodiyot: Resurslardan samarali foydalanish va chiqindilarni kamaytirish. Toza energiya manbalarini rivojlantirish (quyosh, shamol va boshqalar). Ekologik toza texnologiyalarga o‘tish orqali tabiatni asrash. Mehnat muhofazasi va yashil iqtisodiyotning asosiy yo`nalishlari Ishchilarning xavfsizligi va sog‘ligini ta’minlashga Mehnat muhofazasi qaratilgan chora-tadbirlar tizimi Atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan, ekologik barqaror Yashil iqtisodiyot iqtisodiy faoliyat turi Ishlab chiqarishda atrof-muhitga ta’sirni Ekologik xavfsizlik minimallashtirishga yo‘naltirilgan choralar Qayta tiklanuvchi Quyosh, shamol, gidro va biogaz kabi ekologik toza energiya energiya manbalari O‘zbekistonda mehnat muhofazasini rivojlantirish maqsadida yangi qonunchilik hujjatlari qabul qilinmoqda, ish beruvchilar va ishchilar uchun majburiy o‘quv dasturlari joriy etilmoqda. Xususan, 2024-yilda korxonalarda xavfsizlik tizimlarini modernizatsiya qilish, yangi texnologiyalarni tatbiq etish rejalashtirilgan. https://scientific-jl.com/luch/ 3 4 9 Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025 Mehnat muhofazasi va yashil iqtisodiyotning bog‘liqligi Bog‘liqlik Mehnat muhofazasi Yashil iqtisodiyotdagi roli yo‘nalishi ta’siri Ish joylarida ekologik Atrof-muhitni kam ifloslantirish Ishchilar sog‘lig‘ xavfsizlikni ta’minlash orqali salomatlikni saqlash Innovatsion Ish joylarida xavfsiz asbob-Yashil energiyaga asoslangan texnologiyalar uskunalar joriy etish ishlab chiqarish Ishlab chiqarishda xavfli Energiya va suv iste’molini Resurs tejamkorlik moddalarni kamaytirish kamayti