CAPSICUM ANNUUM L.NING URUG’LARINING UNIB CHIQISH KO’RSATKICHLARI VA FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI

Аннотация

Today, providing the population with quality food products, including vegetables, is one of the urgent issues. Among such vegetables, the demand for growing Capsicum annuum L. (sweet pepper) is also increasing. It is important to study the physiology of Capsicum annuum L. and recommend the production of the most high-quality and productive varieties. Keywords: Capsicum annuum L., seed, seedling, physiological, quality, productivity. https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 0 Часть-41_ Том-2_ Март-2025 Kirish. Hozirgi vaqtda dunyo bo'yicha eng ommabop va talabgir sabzavot ekinlaridan biri bo'lgan shirin qalampir yig'ilib olinadigan maydonlar 2-2,3 mln gektarni tashkil etadi. Bir necha yillardan buyon Xitoy (17,4 mln t), Meksika (2,3 mln t), Turkiya (2,2 mln t), Indoneziya (1,8 mln t) davlatlari shirin qalampir yetishtirish bo’yicha yetakchilik qilmoqda. O’zbekistonda ochiq maydonlarda ko’p miqdorda shirin qalampirlar ekib parvarishlanmoqda. Mamlakatimiz barcha viloyatlarda shirin qalampirning 47 ta navi ekilib kelinmoqda. Mamlakatimizda ishlab chiqarilgan shirin qalampir mahsulotini asosan Ozarbayjon, Belarus Respublikasi, Qozog'iston, Qirg'iziston, BAA, Polsha, Rossiya, Tojikiston kabi davlatlarga eksport qilinmoqda. Taqdqiqot natijalari. Ushbu tajribamizni capsicum annuum L. ning hozirgi kunda davlat reeysterida bo’lgan “Sabo” F navida sinovdan o’tkazdik. 1 O’simlikning yaxshi o’sib rivojlanishi uchun o’simlik urug’larining unuvchanligi va o’sish kuchi muhim omillar hisoblanadi. Shuning uchun biz dastlab urug’larni undirish uchun xar xil suyuqliklarda ivitish usullarini amalda sinab ko’rdik. O'simliklar fiziologiyasi uchun muhim bo'lgan K+2 va Ca+2 minerallarini o'z ichiga olgan turli xil eritmalardan foydalanish ham muhimdir (Rubio va boshq. 2003). Umuman olganda, Ca+2 o'simlik ichida hujayra shakllanishi va lipid tuzilishini shakllantirishda samarali. Xususan, oddiy mitoz jarayoni sodir bo'lishi uchun oz miqdorda Ca+2 kerak bo'ladi. K+2 nafas olish, fotosintez, xlorofill hosil bo'lishi, barglardagi suv miqdori va o'simlikda sodir bo'ladigan boshqa ko'plab fiziologik jarayonlarda muhim rol o'ynaydi. Biroq, K+2 ning eng muhim xususiyati shundaki, u peptid bog'lanish hosil bo'lishida ishtirok etuvchi fermentlarning faollashtiruvchisi hisoblanadi yuqoridagilarni hisobga olgan holda tajribamizda urug’larni ivitish uchun oddiy suv, 100 va 200 mlM KNO li eritmalar va 50 va 3 100 mlM Ca(NO ) eritmalaridan foydalandik. 3 2 https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 1 Часть-41_ Том-2_ Март-2025 Urug’lar har bir eritmalarda ivitilgandan so’ng, urug'lar ikki guruhga bo'lindi. Birinchi guruh darhol unib chiqish sinoviga olib borildi va shu zahoti urug’lar ekildi, ikkinchi guruh esa eritmalarda eritilgandan so’ng 25 ° C da 24 soat davomida dastlabki urug'lik namligiga qadar suvsizlantirildi. Suv va ishqorlar bilan ishlov berish bilan bir qatorda, suvsizlanish sharoitida ham, nazorat qilish bilan solishtirganda shiein qalampir urug'larining normal o'sish foizi va unib chiqish kuchining oshishiga olib keldi. Xulosa. Natijalar shuni ko'rsatdiki, KNO bilan ishlov berilgan urug'larda tuz 3 kontsentratsiyasining ortishi urug'larning hayotiyligi, shuningdek, keyingi suvsizlanish bilan ishlov berishda quvvatning pasayishiga olib keldi. Yani 200 mlM KNO eritmasi bilan ishlov berilganda unib chiqish kuchi kamayishi kuzatildi. 3 Biroq, Ca(NO ) bilan ishlov berilganda urug'larda suvsizlanish bilan amalga 3 2 oshirilganda yashovchanlik va quvvat ortdi. Hayotiylik va quvvat parametrlari bo'yicha eng yaxshi natijalar 100 mlM KNO bilan ishlov berilgandan so'ng 3 suvsizlantirish bilan va 100 mlM Ca(NO ) bilan astarlashdan keyin 3 2 suvsizlantirishdan olingan. Foydalanilgan adabiyotlar. 1. Rasulov F.F, Yunusov S.A "Shirin qalampir yetishtirish" 100 kitob to'plamidan 23kitob Toshkent 2021- y. 2. Xo’jayev J.X., O’roqov S.X., Avutxonov B.S., O’simliklar fiziologiyasi fanidan laboratoriya mashg’ulotlari. SamDU 2019 3. Xaitov M.A, Mashrabov M.I “Sabzavotchilikda ekologik toza, yiqori sifatli mahsulot olish davr talabi”. Ekologiya xabarnomasi. Toshkent 2017-y. https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 2 Часть-41_ Том-2_ Март-2025