O’ZBEKISTON IQLIM SHAROITIDA MOBIL UYLARNING ENERGIYA SAMARALIGI BO'YICHA TADQIQOTLAR

Аннотация

This article studies the efficiency of integrated solar and biogas energy devices with an autonomous energy supply system for a mobile home. In addition, calculations were made on the storage and use of heat in a mobile home. https://scientific-jl.com/luch/ 9 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 A formula for calculating infiltration, i.e. heat loss from the walls of the building and its cracks, is also presented for the thermal regime of this mobile home. Keywords: mobile home, heat, heat loss, infiltration, solar energy, heating system, biogas energy. Абстрактный. В данной статье рассматривается эффективность комплексных солнечных и биогазовых энергетических установок с автономной системой энергоснабжения для мобильного дома. Кроме того, были произведены расчеты по хранению и использованию тепла в передвижном доме. Для теплового режима данного мобильного дома также представлена формула расчета инфильтрации, то есть потерь тепла от стен здания и его щелей. Ключевые слова: передвижной дом, тепло, теплопотери, инфильтрация, солнечная энергия, система отопления, энергия биогаза. Kirish. Hozirgi kunda dunyo mamlakatlarida zamon talabiga qarab quyosh energiyasidan amaliy foydalanish uchun texnologik jihatdan tayyor deb hisoblangan yo‘nalishlardan biri quyosh energiyasini issiqlik va elektr energiyasiga aylantirish va undan aholining energiyaga bo‘lgan ehtiyojini qisman qoplash uchun foydalanish hisoblanadi. O‘zbekiston sharoitida quyosh energiyasidan isitish uchun foydalanish ayniqsa maqsadga muvofiqdir, chunki respublikamiz quyosh resurslariga juda boy. Xususan, O‘zbekiston Respublikasining janubiy qismida joylashgan Qashqadaryo viloyati iqlim sharoitida juda katta quvvatga ega quyosh energetika resurslariga ega. Chunki janubiy rayonlarda yil davomida quyoshli kunlarning davomiyligi 300-3200 soatni tashkil etadi, iyul oyida esa 1 m2 er yuzasiga 1 kVtgacha quyosh energiyasi tushadi. Kuzatishlar shuni ko'rsatadiki, qish kunlarida o'rtacha 3-5 soat, yozda kuniga 13 soat quyosh nuri tushadi. -14 soat quyoshli vaqtga to'g'ri keladi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 0 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 Qashqadaryo viloyatida jami oʻrtacha quyosh radiatsiyasi 0,5...0,96 kVt/m2 boʻlib, bir sutkada yer yuzasiga 6...10 kVtx soat/m2 energiya tushadi. Bu issiqlik 21600 kJ...36 080 kJ ga teng bo‘lib, bu issiqlikdan unumli foydalaniladigan har bir m2 er maydonidan 1,26 kg gacha shartli yoqilg‘i tejash imkonini beradi. Binolarni isitishning maqsadi ichidagi havo haroratini ma'lum darajada ushlab turishdir. Buning uchun bino tomonidan yo'qotilgan issiqlik va unga berilgan issiqlik o'rtasidagi muvozanatni saqlash kerak. Binoning issiqlik balansi quyidagi tenglama bilan ifodalanishi mumkin: 0=Qu + Qn = QS + QM ;(1) bu erda: Qu-binoning tashqi devorlari orqali issiqlik uzatish natijasida yo'qolgan issiqlik; J.- Qn- tashqi devorlardagi yoriqlar orqali sovuq havo kirishi natijasida yo'qolgan issiqlik; J- QS - isitish tizimi orqali binoga etkazib beriladigan issiqlik; J-Qi.m- binoning ichki manbalaridan chiqariladigan issiqlik. J- Binolarning issiqlik yo'qotilishi ikki yo'l bilan sodir bo'ladi: J a) tashqi devorlar orqali issiqlik uzatish bilan - Qi.u; J b) infiltratsiya orqali - Qin. J Q = QnJ + QN (2) Q = Qu + (1+ M) To'liq alternativga asoslangan ko'chma uyning jismoniy modeli,energiya manbalari. 1-mobil uy g'ildiraklari; 2-isitish batareyalari; 3-quyosh kollektorlari, bu erda Q - uyning devorlari orqali yo'qolgan issiqlik, kVt; bu issiqlik uyning devorlari, pollari, derazalari va shiftidan yo'qolgan issiqlik yig'indisidan iborat. Qn - quyosh radiatsiyasi tufayli uyga kiradigan issiqlik, kVt; Qeks - operatsion issiqlik, masalan, uyda yashovchi odamlardan va uskunalar va qurilmalardan chiqadigan issiqlik, kVt. bunda: |=Qin/Qiu- infiltratsiya koeffitsienti infiltratsiya natijasida yo'qolgan issiqlikning tashqi devorlar orqali issiqlik o'tishi natijasida yo'qolgan issiqlikka nisbatini ifodalaydi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 1 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 Issiqlik uzatish natijasida yo'qolgan issiqlikni quyidagi tenglama asosida hisoblash mumkin: Qn = ^ FK ■ At, kJoul/soat; bu erda: F - binoning tashqi devorlarining yuzasi, m2; K- tashqi devorlarning issiqlik uzatish koeffitsienti, [kJoul/m2. soatgrad. yoki Vt/m2. grad]; At - ichki va tashqi harorat farqi, [grad]. Kd, Kdr Kship, Kpol - binoning devorlari, derazalari, yuqori qavat shipi va pastki qavat qavatining issiqlik uzatish koeffitsientlari, [(kJoul / m2. soat. grad.) yoki (Vt / m2. grad)]; - binoning tashqi devorlarining umumiy yuzasiga nisbatan olingan barcha derazalar yuzasining ulushi. binoning yuqori va pastki gorizontal yuzalarida harorat farqi uchun tuzatish koeffitsientlari. Har doim ^1<1 va binoning tagida va uning shipi ustidagi havo harorati tashqi havoning hisoblangan haroratidan yuqori bo'lgani uchun. Ko'p hollarda ^1=0,75- 0,9; ^2=0,5-0,7.bo’ladi. Usul va materiallar; Rozetkalar va kalitlar kiritilgan. To'liq payvandlangan yuqori ramkadan va pastki ramkadan tayanchlar mahsulot