YANGI O’ZBEKISTONNING INNOVATSION RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

The article philosophically analyzes the essence of the cluster approach and its implementation as an important factor in innovative development. Keywords: innovation, development, cluster, human capital, education, innovative development. XXI asrning boshlarida kashf qilingan va qo’llanilgan innovatsiyalar ko’pgina sohaning tub o’zgarishlariga sabab bo’ldi. Jumladan, iqtisodiyotni raqamli iqtisodiyotga o’tishi, ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda klasterli yondashuvning qo’llanilishi, sohalarning raqamlashtirilishi, ta’lim sohasidagi transformatsiyalar inson faoliyatlarida sezilarli o’zgarishlar sodir bo’ldi. Rivojlangan mamlakatlarda https://scientific-jl.com/luch/ 7 6 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 aholi turmush darajasining oshishi oqibatida fan-texnikadagi innovatsiyalar ommaviy tus olib millionlab kishilarni o’ziga jalb qildi. Buni esa jamiyat, inson kognitiv imkoniyatlari va intellektining rivojlanishiga hamda mamlakatimizda ta’lim sohasidagi innovatsion o’zgarishlarida ko’rishimiz mumkin. Ayniqsa, Harakatlar strategiyasi va keyingi yillardagi ta’lim to’g’risida qabul qilingan qarorlar ham mamlakatimizdagi olib borilayotgan islohotlarning asosini tashkil etmoqda. Dunyoning rivojlangan mamlakatlarida keng qo’llaniladigan iqtisodiy rivojlanish usullaridan biri klasterli yondashuvdir. CHunki ushbu yondashuv iqtisodiy o’sishni ta’minlash, ishlab chiqarish omillaridan yanada samarali foydalanishni tashkil etishda jahon mamlakatlari rivojlanishi va boshqaruvining innovatsion metodlaridan biridir. SHu sababdan, u bugungi kunda milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish iqtisodiy jihatdan taraqqiy etgan va rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy vazifalardan hisoblanadi. Albatta keyingi yillarda mamlakatimizda xalqaro amaliyotda sinalgan va iqtisodiyotni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etuvchi bozor munosabatlarini va tajribalarini hayotga tatbiq etishga katta e’tibor qaratilmoqda. SHulardan biri klasterlar bo’lib, hozirda mamlakatimizda agroklaster, ta’lim klasteri, sanoat klasteri, tibbiyot klasterlarini amalga joriy etishga kirishilmoqda. SHuningdek, ilmiy adabiyotlarda rivojlangan davlatlarning tajribalari barqaror ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlashda, investitsion faollikni oshirishda, raqobatbardosh tovarlar ishlab chiqarishda xalqaro logistik markazlari, erkin iqtisodiy zonalar kabi klasterlarning o’rni va ahamiyati juda yuqori ekanligi ko’rsatilgan. Aytish kerakki, klasterlarning eng yuqori samaradorlikka ega va mamlakatda innovatsion faoliyatning jadal tarzda rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatuvchi turidan biri – innovatsion klasterdir. Ushbu klaster turi bizning mamlakatda ham olib borilayotgan islohotlarning asosiy yo’nalishi sifatida 2018 yildan amalda foydalanilmoqda. https://scientific-jl.com/luch/ 7 7 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 Bizning respublikada ham klasterli yondashuvlar amalda keng qo’llanilishi yuzasidan, Prezidentimiz SHavkat Mirziyoev Qishloq xo’jaligi xodimlari kuniga bag’ishlab o’tkazilgan tantanali marosimdagi nutqida ham to’xtalib o’tdi. Ayniqsa, bu usulga mamlakatimiz qishloq xo’jaligining yetakchi tarmoqlaridan biri – O’zbekiston paxtachiligining kelajagi sifatida yuksak baho berdi. Amalda buni «Surxondaryo viloyati Angor tumanidagi «Angor Surxon g’ururi» mas’uliyati cheklangan jamiyati paxtachilikda hosilni parvarishlashdan tortib, undan tayyor mahsulot ishlab chiqarishgacha bo’lgan barcha bosqichni o’zida mujassam etgan klaster usulini» joriy etayotganida ko’rish mumkin. Ushbu yangi usulni qo’llanilishi qo’shimcha ish o’rinlarini yaratish, mahalliy byudjet daromadlarini oshirish, vakolatlarni taqsimlash, tadbirkorlik tuzilmalari bilan o’zaro ta’sirlashish, axborot ayirboshlashni jadallashtirish va yangiliklarni targ’ib etish, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining innovatsion faolligini hamda hududlar innovatsion jozibadorligini yuksaltirish, hududiy iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish kabi yangi imkoniyatlarni taqdim etadi. SHu bilan birga «2017 yil xalq bilan yaqindan muloqot qilish, uning dardu tashvishlari, hayotiy muammolarini samarali hal etish bo’yicha yangi tizim yaratilgan yil bo’ldi». Albatta ushbu yilda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonalari va Virtual qabulxonasi fuqarolarning murojaatlari bilan ishlashning o’ziga xos demokratik instituti sifatida amalda o’zini oqlamoqda. CHunki qisqa muddatda ana shu qabulxonalarga bir yarim milliondan ziyod fuqaro murojaat qilgani va qanchadan-qancha odamlarning yillar davomida hal etilmagan muammolari ijobiy yechimga ega bo’ldi. Bu esa joylarda rahbarlarning yo’l qo’yilgan xato va kamchiliklarni tezlik bilan bartaraf etish yuzasidan shaxsiy javobgarligi kuchayishiga, rahbarlarning joylarga borib, aholini bezovta qilayotgan eng dolzarb muammolarning amaliy yechimi bilan shug’ullanishiga sabab bo’ldi. https://scientific-jl.com/luch/ 7 8 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 Ma’lumki, Harakatlar strategiyasi doirasida amalga oshirilgan tizimli demokratik islohotlar mamlakatni ijtimoiy-innovat