IJTIMOIY ISHNING KASBIY FAOLIYATI.

Аннотация

В статье рассматривается профессиональная деятельность в области социальной работы, её значение в жизни общества, основные принципы и направления. Особое внимание уделено этическим нормам и моральным ценностям профессии социального работника, а также трудностям, с которыми сталкиваются специалисты, и путям их преодоления. Приведены конкретные примеры, проведён анализ современных тенденций и перспективных направлений развития социальной работы. Annotation:The article examines professional activities in the field of social work, its significance in societal development, fundamental principles, and main directions. It addresses key challenges faced by social workers and proposes solutions, highlighting the ethical norms and core values underlying this profession. Kalit so‘zlar: Ijtimoiy ish, ijtimoiy xizmatlar, kasbiy faoliyat, ijtimoiy himoya, axloqiy tamoyillar, etik qadriyatlar, ruhiy kuyish (burnout), kasbiy kompetentlik, ijtimoiy ish tendensiyalari. https://scientific-jl.com/luch/ 1 6 5 Часть-41_ Том-21_ Март-2025 Ключевые слова: Социальная работа, социальные проблемы, профессиональные принципы, этические нормы, профессиональная компетентность, эмоциональное выгорание, тенденции социальной работы, социальная справедливость, профессиональные стандарты. Keywords: Social work, social issues, professional principles, ethical norms, professional competence, burnout, social justice, contemporary trends in social work. Ijtimoiy ish tushunchasi va uning ahamiyati Ijtimoiy ishchi mijoz bilan maslahat jarayonida, ijtimoiy ish amaliyotidan lavha. Ijtimoiy ish — bu aholining turli qatlamlariga qoʻllab-quvvatlash, himoya qilish, tuzatish va reabilitatsiya orqali shaxsiy hamda ijtimoiy qiyinchiliklarni yengishda yordam berishga qaratilgan professional faoliyat. Ushbu kasb yolgʻiz keksalar va nogironlarga ko‘mak berishdan tortib, qiynalgan bolali oilalar, uysizlar, giyohvandlar, alkogolizmga chalinganlar va ruhiy kasallikka uchragan shaxslargacha bo‘lgan keng doiradagi fuqarolar bilan ishlashni o‘z ichiga oladi. Xalqaro ijtimoiy ishchilar federatsiyasi (IFSW) va Ijtimoiy ish maktablari xalqaro assotsiatsiyasi (IASSW) tomonidan taklif etilgan ta’rifga ko‘ra, ijtimoiy ishchilarning kasbiy faoliyati jamiyatdagi o‘zgarishlarga hissa qo‘shadi, insonlararo munosabatlar muammolarini hal etadi, hamda jamiyatda funksional barqarorlik va farovonlikni oshirishga xizmat qiladi; bunda inson huquqlari va ijtimoiy adolat tamoyillari ijtimoiy ishning asosini tashkil etadi. Ijtimoiy ishning ahamiyati jamiyatda zaif qatlamlarni qo‘llab-quvvatlash va ular duch keladigan muammolarni hal etishda yaqqol namoyon bo‘ladi. Masalan, O‘zbekistonda yaqinda tashkil etilgan Ijtimoiy himoya milliy agentligi og‘ir hayotiy sharoitda qolgan qariyb to‘qqiz million kishiga professional xizmat ko‘rsatishni maqsad qilgan bo‘lib, ular safida nogironligi bo‘lgan shaxslar, yolg‘iz keksalar, boquvchisini yo‘qotganlar, oiladagi zo‘ravonlikdan jabr ko‘rgan ayollar https://scientific-jl.com/luch/ 1 6 6 Часть-41_ Том-21_ Март-2025 va bolalar kabi eng ehtiyojmand guruhlar kiradi. Aholining bu qatlami uchun ijtimoiy himoya masalalari dolzarb bo‘lib, maxsus xizmatlar tizimini shakllantirish va rivojlantirish jamiyat farovonligi uchun muhimdir. Keltirilgan misol ijtimoiy ishning qanchalik keng ko‘lamli va zarur kasb ekanini, jamiyatdagi eng nochor qatlamlarni qo‘llab-quvvatlashda harakatlantiruvchi kuch rolini o‘ynashini ko‘rsatadi. Kasbiy faoliyat sifatida ijtimoiy ishning tamoyillari Ijtimoiy ish kasbiy faoliyat sifatida qat’iy tamoyillar va qadriyatlarga asoslanadi. Insonparvarlik (gumanizm) prinsipi ijtimoiy ishning bosh mezonlaridan biri bo‘lib, har bir insonning qadr-qimmati va huquqlarini e’zozlashni talab qiladi. Inson huquqlari va ijtimoiy adolat tamoyillari ijtimoiy ishning poydevori ekani xalqaro darajada e’tirof etilgan – bu esa ijtimoiy xodimlarni har qanday vaziyatda adolat, tenglik va kamsitmaslik prinsiplariga amal qilishga undaydi. Shuningdek, ijtimoiy ish amaliyotida mijoz manfaatlarini himoya qilish va ularning muammolarini hal etishda shaxsiy imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishga ko‘maklashish muhim tamoyildir. Ijtimoiy ishchilardan har bir mijozga individual yondashish, ularni ayblamasdan tushunish va qaror qabul qilishda ishtirokini ta’minlash talab etiladi. Kasbiy tamoyillar insoniy munosabatlarda samimiylik, hamkorlik va ishonch muhitini shakllantirishga qaratilgan bo‘lib, bular orqali ijtimoiy ishchi mijozga eng samarali yordam berishi mumkin. Universial axloqiy qadriyatlar (mehr-shafqat, hamdardlik), inson manfaatlarining ustuvorligi va gumanizm ijtimoiy ish tamoyillarining asosini tashkil etadi. Masalan, ijtimoiy ishchi kam ta’minlangan insonlarning muammolarini ularning shaxsiy aybi sifatida ko‘rmasligi, aksincha ularni ijtimoiy muammolar deb baholab, hal etish uchun tegishli dasturlar ishlab chiqishi lozim. Shu tarzda, ijtimoiy ish tamoyillari kasb egalarini jamiyatning eng zaif a’zolariga ham g‘amxo‘rlik qilishga va ularning hayotini yaxshi