YURAK ISHEMIK KASALLIGI

Аннотация

Coronary artery disease remains a leading cause of morbidity and mortality worldwide. This article aims to provide a comprehensive review of the multifaceted causes of coronary artery disease. By examining genetic, environmental, and lifestyle factors, as well as emerging research on novel contributors, this article attempts to improve our understanding of the complex etiology of coronary artery disease Keywords: Ischemic heart disease, Coronary artery disease, atherosclerosis, thrombosis, risk factors, hereditary factors, Lifestyle, Environmental factors, harmful habits.. Yurak ishemik kasalligi (YuIK) butun dunyo bo'ylab salomatlik uchun jiddiy muammo bo'lib, uning patogeneziga turli xil xavf omillari yotadi. Yurakning ishemik kasalligi — yurak qon tomir sistemasining keng tarqalgan kasalligi; miokard ishemiyasi va koronar qon aylanishining buzilishi bilan kechadi. Yurakning ishemik kasalligiklariga, asosan, koronar (toj) tomir arteriyalari aterosklerozi natijasida yurak muskullarida qon aylanishining yetishmay qolishi va shu tufayli yurakning qonga yolchimasligi sabab boʻladi. Yurakning ishemik kasalligiklariga stenogkardiya (dastlabki, muqim, nomuqim), miokard infarkti, infarktdan keyingi kardioskleroz, aritmik tur va yurak yetishmovchiligi kiradi. Yurakning ishemik kasalligi muntazam rivojlanib boruvchi ogʻir yurak xastaligi hisoblanadi. Yosh ulgʻaygan sari kasallik uchrashi koʻpayadi. YU.i.k. klinik jihatdan bir xilda kechmay, dam zoʻrayib, dam bosilib turadi. Koʻpincha Yurakning ishemik kasalligik. zimdan kechib, bemor oʻzining shunday xavfli kasallikka chalinganini bilmay, shifokorga murojaat qilmay yuradi. Odatda, Yurakning ishemik kasalligik.ning dastlabki klinik belgilaridan biri — zoʻriqish stenokardiyasi xuruji boʻlib, jismoniy ish bajarilganda roʻy beradi. Keyinchalik kasallik uzoq davom etishi, hatto yillab choʻzilishi mumkin. Koʻpincha zoʻriqish https://scientific-jl.com/luch/ 1 4 1 Часть-41_ Том-2_ Март-2025 stenokardiyasiga birmuncha vaqtdan keyin tinch holatda ham kuzatiladigan tinch holat stenokardiyasi hurujlari qoʻshilishi mumkin. Yurak ishemik kasalligining kelib chiqishi va rivojlanishiga kishilarning yoshi, kasallikka irsiy moyillik, gipertoniya kasalligi, qandli diabet, semirib ketish, ichkilikka ruju qilish, kashandalik, kam harakat (gipodinamiya), jismoniy hamda ruhiy zoʻriqish va boshqalar sabab boʻladi. Kashandalar oʻrtasida Yurakning ishemik kasalligining nisbatan koʻp uchrashi kuzatilgan. Yurak ishemik kasalligining rivojlanishida, ayniqsa, xolesterinning roli katta. Qonda xolesterin miqdorining oshib ketishi aterosklerozga sabab boʻladi va bu Yurakning ishemik kasalligik. rivojlanish xavfini oshiradi. Yurak ishemik kasalligining xavfli omilini bartaraf etsa boʻladigan va bartaraf etib boʻlmaydigan xillari bor. Mas, koʻkrak qisishi (stenokardiya), miokard infarkti, insultni bartaraf etib boʻlmaydi; agar odam bu kasalliklar bilan bir marta ogʻrib oʻtgan boʻlsa, Yurakning ishemik kasalligi. rivojlanish xavfi koʻproq boʻladi. Yurak ishemik kasalligining dastlabki bosqichi stenokardiya boʻlsa, miokard infarkti uning eng ogʻir shaklidir. Stenokardiya bilan bemor uzoq vaqt yashashi mumkin, ammo dastlabki davrida (birinchi uch kun) 20—30% bemorda miokard infarkti kuzatiladi. Miokard infarktining klinik belgilari, odatda, stenokardiya belgilariga oʻxshash boʻlib, faqat ogʻriq uzoqroq va kuchliroq davom etadi. Bunda dastlabki soatlardayoq oʻlim roʻy berishi yoki keyinchalik ham jiddiy asoratlar kuzatilishi mumkin. Infarktdan keyingi kardioskleroz, yurak aritmiyasi, yurak yetishmovchiligi aslida Yurakning ishemik kasalligik. ning asoratlari boʻlib, yuraktomir sistemasi kasalliklaridan boʻladigan nogironlik va oʻlimning asosiy sabablaridir. Yurakning ishemik kasalligik. ga gumon qilinganda darhol bemorni kasalxonaga yotqizish zarur. Kasallikning klinik belgilari (kasallik tarixi, bemor https://scientific-jl.com/luch/ 1 4 2 Часть-41_ Том-2_ Март-2025 shikoyatlari, perkussiya, auskultatsiya, umumiy koʻruv), elektrokardiografiya, yurak muskullariga xos fermentlar va struktura elementlari (kreatinin fosfokinaza izofermentlari, mioglobin va boshqalar) hamda qon tahlili, exokardiografiya va boshqalar tekshiruv natijalariga qarab diagnoz qoʻyiladi. Yurak ishemik kasalligini davolash terapevtik va jarrohlik usulida olib boriladi. Yurakning ishemik kasalligik. da parhezga rioya qilish muhim ahamiyatga ega. Ovqatning umumiy miqdori va kaloriyasini cheklab, vaznni meʼyorida saqlashga harakat qilish, badan tarbiya bilan shugʻullanish, mehnat va dam olishni uygʻunlashtirish, vrach koʻrsatmalariga bekamu koʻst amal qilish lozim. Chekishni tashlash shart. Yurakning ishemik kasalligik. ning oldini olish uchun gipertoniya kasalligi, qandli diabet va boshqalarni davolash zarur Oldini olish-Yurak ishemik kasalligi profilaktikaan quyidagilarni o’z ichiga oladi. Chekishni istisqo qilish, xolestirinni kamaytirishga qaratilgan parhez, kundalik jismoniy faollik, stressdan qochish Yurak ishemik kasalligi bilan