BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA PEDAGOGIK ETIKANI SHAKLLANTIRISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Аннотация

This article examines the specifics of developing pedagogical ethics in future teachers. It examines the role of ethical principles in professional teaching, emphasizing the importance of ethical behavior, communication skills, and professional responsibility. The study highlights effective strategies for cultivating pedagogical ethics through educational programs, practical exercises, and psychological support. The results show that a well-developed ethical foundation increases teaching effectiveness and student engagement. Keywords: Pedagogical ethics, future teachers, professional responsibility, ethical behavior, communication skills, teacher development, moral education. https://scientific-jl.com/luch/ 1 2 1 Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025 Аннотация: В статье рассматриваются особенности формирования педагогической этики у будущих учителей. В нем рассматривается роль этических принципов в профессиональном образовании, подчеркивается важность этического поведения, навыков общения и профессиональной ответственности. В исследовании рассматриваются эффективные стратегии развития педагогической этики посредством образовательных программ, практических занятий и психологической поддержки. Результаты показывают, что хорошо разработанная этическая основа повышает эффективность преподавания и вовлеченность студентов. Ключевые слова: Педагогическая этика, будущие учителя, профессиональная ответственность, этическое поведение, коммуникативные навыки, профессиональное развитие учителя, нравственное воспитание. Kirish. Pedagogik etika bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy shaxsiyatini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. O‘qituvchi jamiyatda katta o‘ringa ega bo‘lib, uning axloqiy va etik xulq-atvori o‘quvchilarning shaxsiy hamda akademik rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ta’lim jarayonida ijobiy muhit yaratish, hurmatga asoslangan muloqotni shakllantirish va odillik tamoyillariga rioya qilish pedagogik faoliyatning ajralmas qismi hisoblanadi. Bo‘lajak o‘qituvchilarda pedagogik etikani shakllantirish nazariy bilimlar bilan amaliy tajribani uyg‘unlashtirishni talab etadi. Shuning uchun, o‘qituvchi tayyorlash dasturlari axloqiy tamoyillar, kasbiy mas’uliyat hamda hissiy intellektni rivojlantirishga qaratilishi lozim. Bundan tashqari, psixologik va pedagogik qo‘llab-quvvatlash vositalari orqali bo‘lajak o‘qituvchilarni axloqiy dilemmani hal qilishga o‘rgatish va ularda mustahkam axloqiy qadriyatlarni shakllantirish mumkin. https://scientific-jl.com/luch/ 1 2 2 Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025 Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda pedagogik etikani rivojlantirishning o‘ziga xos jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, samarali ta’lim metodlari va strategiyalarini o‘rganish orqali kelajakdagi o‘qituvchilarning kasbiy mahoratini oshirish va inklyuziv ta’lim muhitini yaratish imkoniyatlari muhokama qilinadi.[1] Adabiyotlar tahlili. O‘qituvchining kasbiy tayyorgarligiga qo‘yiladigan talablar Sharq mutafakkirlari – Ismoil al-Buxoriy, Yusuf Xos Hojib, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy, Jaloliddin Davoniy, Abdulla Avloniy kabi buyuk allomalarning asarlarida o‘z aksini topgan. Oliy ta’lim muassasalarida o‘qituvchilarni tayyorlash muammolari mamlakatimiz va xorijiy mutaxassislarning ilmiy tadqiqotlarida keng yoritilgan. Bo‘lajak o‘qituvchilar shaxsini shakllantirish, ularning o‘z-o‘zini boshqarish qobiliyatini rivojlantirish, ijtimoiy faolligini oshirish va kasbiy shakllanganlik darajasini aniqlash masalalari M.A.Abdullajonova, O.A.Abdulina, A.A.Akbarov, X.A.Abduraxmanova, S.V.Safonova kabi olimlarning izlanishlarida o‘rganilgan.[2] O‘qituvchining kasbiy mahoratini tadqiq etgan pedagog olimlar – H.Abdukarimov, N.Azizxo‘jayeva, A.Aliyev, Yu.A.Axrorov, A.A.Verbitskiy, R.H.Jo‘rayev, B.R.Jo‘rayeva, J.G‘.Yo‘ldoshev, S.M.Markova, G.M.Maxmutova, L.M.Mitina, A.G.Morozov, U.N.Nishonaliyev, M.Ochilov, B.Raximov, N.Saidahmedov, V.A.Slastyonin, O‘.Tolipov, A.R.Xodjaboyev, A.A.Xoliqov, N.Shodiyev, O.Haydarova, A.A.Hamidov, F.R.Yuzlikayevlarning ilmiy izlanishlari bo‘lajak o‘qituvchilarning pedagogik mahorati, ta’lim texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari, talabalarning dunyoqarashini shakllantirish, kasbiy va muloqot madaniyatini rivojlantirish usullari hamda o‘qituvchilarni kasbiy tarbiyalash va tayyorlash muammolariga bag‘ishlangan. https://scientific-jl.com/luch/ 1 2 3 Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025 Muhokama va natijalar. Bo‘lajak o‘qituvchilarda pedagogik etikani shakllantirish jarayoni ularning kasbiy tayyorgarligi bilan uzviy bog‘liq. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, pedagogik etikani rivojlantirishda quyidagi asosiy omillar muhim rol o‘ynaydi:[3] 1. Nazariy bilim va amaliy tajriba uyg‘unligi – O‘qituvchi tayyorlash jarayonida nazariy bilimlar amaliy mashg‘ulotlar bilan mustahkamlanishi zarur. Pedagogik etika bo‘yicha maxsus trening va seminarlar o‘qituvchilarni real vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilishga o‘rgatadi. 2. Kasbiy mas’uliyat va axloqiy qadriyatlar – O‘qi